V Pokolenie przodków

Aleksander Cypla to mój 3xpradziadek, a więc przodek w linii prostej w piątym pokoleniu. Przedstawione wcześniej dokumenty źródłowe wykazały, że mógł się urodzić w latach 1729-1745, a jego prawdopodobnym ojcem był Antoni wymieniany w popisie szlachty grodzieńskiej z 1765 roku.  Aleksander ożenił się w dniu 23 I 1783 roku w rzymsko-katolickiej parafii jezierskiej (Jeziory). Jego żoną była Barbara Obuchowska. Jako świadków zapisano Kazimierza Starzyńskiego i Marcina Obuchowskiego – zapewne bliskich sąsiadów z Kotry. Marcin Obuchowski mógł być bliskim krewnym Barbary, np. rodzonym bratem.

Źródło: Narodowe Archiwum Białorusi w Grodnie (NIAB) - Wypisy z księgi ślubów parafii rzymsko-katolickiej w Jeziorach 1773-1797 

Aleksander w akcie został opisany jako „GD”, czyli Generosus Dominus (Urodzony Pan). Niestety powyższy akt nie dostarcza jakichkolwiek informacji na temat wieku Aleksandra, jak również na temat jego rodziców. Przyjmując za odnośnik wiek Aleksandra podany w lustracji z 1789 roku (45-60 lat), można założyć, że w 1783 roku miał około 38-54 lat. Na tej podstawie można założyć, że ożenił się dosyć późno lub było to jego kolejne małżeństwo. W lustracji z 1789 roku wymienia się  dwoje dzieci w wieku 1-16 lat – byli to zapewne potomkowie Aleksandra i Barbary. Około 1783-1784 urodziła się córka Rozalia (późniejsza żona Stanisława Hryncewicza),  a około 1787 roku syn Aleksander – mój prapradziadek ojczysty. Trzy pozostałe osoby wymienione w spisie (w wieku 16-30 lat), to być może dzieci z poprzedniego małżeństwa lub mieszkający w gospodarstwie Aleksandra (np. poddani). Na uwagę zasługuje fakt, że żadne z dzieci Aleksandra i Barbary nie zostało ochrzczone w rzymsko-katolickiej parafii w Jeziorach – w księgach z lat 1783-1800 brak takich zapisów.  Bardzo możliwe, że ich potomkowie chrzczeni byli w innym obrządku (greko-katolickim) lub w obrządku rzymsko-katolickim w unickiej cerkwi w Skidlu, Żydomli, Kozłowiczach lub Jeziorach. W kolejnych latach rodzą się jeszcze dwie córki – Anna (około 1796 roku) i Karolina (późniejsza żona Józefa Skurata). 

Anna zmarła jako panna 28 III 1857 roku. Do końca życia pozostawała w okolicy Kotra przy swoim bracie Aleksandrze. Pochowana została na cmentarzu w Kaszubińcach. 

Linia boczna (żeńska) - Hryncewicz

Rozalia, córka Aleksandra i Barbary wychodzi za JP. Stanisława Hryncewicza - szlachcica pochodzącego z okolicy Hryncewicze (Hryniewicze?). W akcie zostaje zapisana jako Cyplanka. Świadkami ślubu byli JP. Jan Klimowicz oraz Aleksander i Antoni Hryncewiczowie. Ślub odbył się w rzymsko-katolickim kościele jezierskim w dniu 26 II 1816 roku. Ślub odbył się w obrządku greko-katolickim i celebrowany był przez ks. Józefa Kuczyńskiego, plebana cerkwi jezierskiej. O potomkach tego małżeństwa nie odnalazłem więcej informacji. Hryncewiczowie wywodzili się prawdopodobnie z herbu Lubicz. 

Źródło: 
Narodowe Archiwum Białorusi w Grodnie (NIAB) - Wypisy z księgi ślubów parafii rzymsko-katolickiej w Jeziorach 1802-1818 wypisy z obrządku greko-katolickiego

Linia boczna (żeńska) - Skurat

Karolina, córka Aleksandra i Barbary wychodzi za Józefa Skurata – oboje małżonkowie zapisani jako szlachetni. Karolina w akcie zostaje zapisana, jako Cyplanka. Świadkami ślubu byli Jan Obuchowicz i Marianna Liniewiczowa. Ślub odbył się dnia 27 I 1824 roku w obrządku rzymsko-katolickim w parafialnym kościele jezierskim. Ślubu udzielił ks. Władysław Rakowski. Małżonkowie Skurat pozostają w Kotrze – Karolina w związku z małżeństwem otrzymała zapewne jakieś wiano, na którym gospodarzyła wraz z mężem. Pewne zapisy o tym małżeństwie odnajdujemy w spisie mieszkańców powiatu grodzieńskiego z  1832 roku. Z dokumentu wynika, że Józef Skurat był synem Józefa, a w 1832 roku miał 45 lat – urodzony około 1786 roku. Nie posiadał poddanych i samodzielnie gospodarzył na 6 dziesięcinach ziemi. W spisie zaznaczono, że Józef nie składał wniosku o wylegitymowanie szlachectwa. Jako żonę Józefa wymienia się Katarzynę Cyplankę (powinno być Karolina). Wymienia się także trzech męskich potomków tego małżeństwa: Adama lat 6 (ur. 1826), Antoniego lat 4 (ur. 1828) i Ignacego urodzonego w 1832 roku. Skuratowie wywodzili się z herbu Zadora. 

Źródło: 
Narodowe Archiwum Białorusi w Grodnie (NIAB) - Wypisy z księgi ślubów parafii rzymsko-katolickiej w Jeziorach z 1824 roku

Narodowe Archiwum Białorusi w Grodnie (NIAB), Список жителей Гродненскому уезду 832 г. (ф.92, оп.1, д.258)

W księgach parafialnych rzymsko-katolickiego kościoła jezierskiego nie odnotowano ich narodzin. Można więc przypuszczać, że chrzczeni byli w innym obrządku np. greko-katolickim w jednej z pobliskich cerkwi unickich – być może w Skidlu lub Kozłowiczach (w cerkwi w Żydomli nie odnotowano ich chrztów). W spisie wymienia się również zamieszkałego z nim brata Symona. Zapisano, że w 1832 roku był kawalerem lat 48 służącym w folwarku Kotra u Wołkowyskich. 

Pewne informacje na temat rodziny Skurat dostarcza akt ślubu Symona (brat Józefa), odnotowanego w spisie z 1832 roku jako 48-letni kawaler. W dniu 19 VI 1832 roku w rzymsko-katolickiej parafii jezierskiej ożenił się z katoliczką Marianną Jodkowską, 24-letnią panną z Kotry, córką Mikołaja i Elżbiety z domu Antoszewska. Symon zapisany został jako 38-letni kawaler z Kotry, parafianin greko-unickiej cerkwi skidelskiej. Akt dostarcza także informacji, na temat rodziców, którzy jednocześnie byli rodzicami Józefa – byli to Józef i Teodora z domu Stukiewicz. Warto jeszcze dodać, że jednym ze świadków ślubu Symona był Aleksander Cypla.